Hile Denetimi

İşletme Kaynakları ve Varlıklarında Haksız Kazanç & Çalışan Hilesi

Bir çalışanın içinde bulunduğu işletmenin kaynaklarını ve varlıklarını kasıtlı olarak uygun olmayan bir biçimde kullanarak veya ele geçirerek haksız kazanç sağlaması, çalışan hilesi olarak tanımlanmaktadır. Hile denetiminin amacı, işletmedeki çalışanların, kendilerine yasa dışı bir yarar sağlamak amacıyla aldatma içeren kasıtlı bir hareketlerinin bulunup bulunmadığının tespitidir. İşletmelerde yapılan hileler hem sıklık açısından, hem de tutar açısından giderek artmaktadır.


Yapılan araştırmalardaki bazı önemli tespitler aşağıdadır:
  • Genel olarak çalışanların %10’u planlı olarak hile yapmaktadır, %75’i de fırsat oluşması halinde hile yapama eğilimindedir
  • ABD’de işletmeler yıllık gelirlerinin %6’sını hile yoluyla kaybetmektedir
  • Ekonomistler Türkiye’deki oranın %8-%10 civarında olduğunu tahmin etmektedir
  • İşletmelerin çalışan hilelerini ortaya çıkarabilme süresi ortalama 17 aydır
  • Hilelerin %40’ını kadınlar, %60’ını erkekler yapmaktadır
  • Hilelerin %70’lik kısmı en az 4 yıl ve üzeri çalışanlar tarafından yapılmaktadır
İşletmelerde hileye olanak sağlayan başlıca koşullar şunlardır:
  • Etkisiz kurumsal yönetim, zayıf “Tepe Etkisi”
  • Finansal başarılar için sağlanan yüksek düzeyli teşvikler
  • İşletmenin kurallarında, düzenlemelerinde ve politikalarında karmaşıklık
  • Çalışanlara dayatılan gerçekçi olmayan bütçe hedefleri
  • Hilelerin %40’ını kadınlar, %60’ını erkekler yapmaktadır
  • İşletmede çalışanlar arasında bilgi akışının zayıf olması
  • Çalışanların yaptıkları işlerin kalitesini değerlendirmede yetersizlik
  • Yetersiz iç kontrol
  • Sağlıklı bağımsız dış denetim hizmetinin alınmaması